Edukacja ekologiczna

Człowiek jako jednostka biopsychospołeczna w ciągu swego rozwoju przejawia określoną aktywność oraz podlega wpływom oddziaływania środowiska, w którym żyje i działa. Jedną z form jego działalności jest edukacja, której wynikiem jest określony poziom i charakter świadomości jednostki ludzkiej oraz jej kultury.[1]

Sprout - sxc.hu

Jednym z najważniejszych problemów współczesnego świata jest ochrona środowiska naturalnego. Człowiek, żyjący początkowo w symbiozie z przyrodą, wraz z rozwojem nauki i techniki zaczął ją przekształcać. Z perspektywy czasu, wiemy już, że w ostatecznym rozrachunku owa ingerencja przyniosła mu więcej start i problemów niż korzyści. Postępująca degradacja przyrody spowodowała, iż w drugiej połowie dwudziestego wieku podjęte zostać musiały kompleksowe działania mające na celu ochronę środowiska.
Jedną z form aktywności w tej sferze jest EDUKACJA EKOLOGICZNA, która służyć ma kształtowaniu „ekologicznej świadomości" całych pokoleń. Nie sposób bowiem zaprzeczyć, iż skuteczna i właściwa ochrona Środowiska naturalnego uzależniona jest od poziomu wiedzy społeczeństwa i od preferowanych przez nie stylów życia. Te dwa aspekty są z kolei głównymi przedmiotami zainteresowania wspomnianej dyscypliny.

Zgodnie z obowiązującą powszechnie definicją poprzez edukację ekologiczną rozumiemy:

(..) koncepcję kształcenia i wychowywania społeczeństwa na rzecz kształtowania i ochrony środowiska przyrodniczego. Obejmuje ona różne formy działań, których celem jest upowszechnianie wiedzy o przyrodzie, podnoszenie poziomu świadomości ekologicznej, rozwijanie wrażliwości, propagowanie konkretnych zachowań korzystnych dla środowiska naturalnego. Głównym adresatem powszechnej edukacji szkolnej i pozaszkolnej są dzieci i młodzież. Do programów szkół wprowadzane są zagadnienia z zakresu ochrony i kształtowania środowiska. Takie podejście umożliwia łączenie wiedzy przyrodniczej z postawą humanistyczną[2].

Do podstawowych celów edukacji ekologicznej zaliczamy:

  •  poznanie motywów i sposobów ochrony środowiska,
  •  wyrobienie umiejętności dostrzegania zjawisk w ekosystemach,
  • przewidywanie i ocena pewnych następstw obserwowanych zjawisk przyrodniczych i czynów człowieka,
  •  kształtowanie emocjonalnego stosunku do określonych zjawisk i obiektów w środowisku człowieka.[3]

Edukacja ekologiczna obecna jest w formalnym systemie kształcenia. Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dn. 26 lutego 2002 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół, wprowadza edukację ekologiczną w postaci oddzielnej ścieżki edukacyjnej o charakterze wychowawczo-dydaktycznym począwszy od II etapu edukacyjnego (klasy IV-VI).

Istotną rolę w budowaniu zbiorowej świadomości ekologicznej poza systemem kształcenia formalnego odgrywa również system edukacji nieformalnej. Aktywne w tej materii są: ośrodki edukacji ekologicznej (np.: Regionalne Centra Edukacji Ekologicznej w Polsce, Regionalne Centrum Ekologiczne na Europę Środkowa i Wschodnią.) oraz inne instytucje, organizacje pozarządowe oraz komitety społeczne. Pełną listą tych organizacji dysponuje Regionalne Centrum Ekologiczne na Europę Środkową i Wschodnią.

Wśród wielu inicjatyw polskich organizacji pozarządowych na uwagę zasługuje m.in. istniejąca przy Zarządzie Głównym Ligi Ochrony Przyrody od 1986 roku Olimpiada Wiedzy Ekologicznej.[4]

 

Katarzyna Obrębska

 

[1] J. Frątczak, Pedagogika Porówanawcza, WSP, Bydgoszcz 1995, s. 143.
[2] www.slownik.ekologia.pl/115_Leksykon_ekologii_i_ochrony_srodowiska, 12.11.2011.
[3] www.slownik.ekologia.pl/115_Leksykon_ekologii_i_ochrony_srodowiska, 12.11.2011.
[4] E.Odum, Ekologia - Wybrane aspekty świadomości ekologicznej, Warszawa1999, s.15.
  • SAD
  • Zostań Przyjacielem
  • Nostra Polonia
  • LOLEK
stypendysta.pl